ŞU ANDA OKUDUĞUNUZ İÇERİK

Kitaplar Korsanların Elinde

Kitaplar Korsanların Elinde

Yazar: Işık Önder

Türkiye’de yayıncılık sektörü, son on yılda uluslararası anlamda önemli gelişmeler gösterdi.
Basın Yayın Birliği Başkanı Sayın Münir Üstün’ün, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yayıncılık sektörü ile yürüttüğü çalışmalar ve katkılar nedeniyle eski Bakan Ertuğrul Günay’a teşekkür eden ve yeni Bakan Ömer Çelik’e de hayırlı olsun dileklerini ilettiği hoşgeldiniz mesajı, son birkaç yılda yayıncılık sektöründe yaşanan gelişmelerden kısaca bahsetmektedir:

“…Bu bağlamda TEDA projesi, 2009 yılında 5. Ulusal Yayın Kongresi’nin toplanması, yayıncılığın desteklenmesi ve korsanla mücadele için bandrol satışının meslek örgütlerine devredilmesi, kitap fuarları için KOSGEB desteğinden istifade edilmesinin sağlanması, uluslararası kitap fuarlarına katılımın sektör ile birlikte organize edilmesi, sektörün profesyonellerini yabancı muadilleri ile bir araya getirmeye yönelik sempozyum, toplantı, çalıştay gibi etkinliklerin düzenlenmesi, çevirmenleri ve yayıncılarıyla Türk Edebiyatı Uluslararası Sempozyumu, TEÇCA (Türkçe-İngilizce), TAÇAT (Türkçe-Almanca), TÜFÇAT (Türkçe-Fransızca) çeviri atölyeleri, Türk-Alman Çeviri Ödülü gibi bazı proje ve çalışmalar zikredilebilir.

Sürdürülen tüm bu çalışmalarla bugün Türkiye, 6.000’in üzerinde kitabevi, 2.000 civarında aktif yayınevi, 120 dağıtıcı firma ile toplam 2,5 milyar dolar büyüklüğe yaklaşan bir yayıncılık sektörüne sahiptir…”

Yaşanan son gelişmeler ve mevcut durumla ilgili bir diğer haber de Hürriyet Gazetesi yazarı Sayın Doğan Hızlan’ın Türkiye Yayıncılar Birliği Başkanı Metin Celâl’den aldığı bilgiler ışığında hazırladığı köşe yazısından:

“…Dünya yayıncılık listelerinde Türkiye, kitap başlığına göre 14’üncü sırada, ciro hesabına göre ise 15’inci sırada. Türkiye’de kitap satışı rakamı, 1 milyar 150 milyon lira…”

“…Korsan kitap kaçağı ise hâlâ yüzde 30’u buluyor. E-kitapta bir yükselme var ama tahminlerin, beklenenin altında. Umut önümüzdeki yıllara bağlanmış durumda. Rakamlar, Türkiye Yayıncılar Birliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı, ISBN Ajansı, Telif Hakları, Sinema Genel Müdürlüğü’nün ortak çalışmalarıyla elde edilmiş. Ayrıntıya geçmeden önce genel sayıları aktaralım: Ülkemizde 2012 yılında 42.626 çeşit (başlık) kitap yayınlandı. 2012’de toplam 480.257.824 adet kitap üretildi. Bu kitaplar için 293.257.824 adet bandrol satın alındı. Milli Eğitim Bakanlığı 2012 yılında ilk ve ortaöğrenim öğrencilerine 187.000.000 adet ücretsiz ders kitabı dağıttı. TÜİK rakamlarına göre Türkiye’nin nüfusu 74.724.269 (01.01.2012 itibariyle) ve 2012 yılında kişi başına 6.4 kitap düşüyor.
* * *
2011’de Türkiye’de 43 bin 200 çeşit kitap yayımlanmış, 493 milyon 469 bin 590 adet kitap üretilmişti. Kişi başına düşen kitap sayısı 6.8’di. Bu veriler göz önüne alındığında, geçen yıla göre yayınlanan kitap çeşidinde % 2; üretilen kitap adedinde % 3 düşüş var…”

“…2007’den bu yana her sene düzenli artış 2012’de % 3’lük bir düşüşe geçiyor…”

Bu bilgilere göre, yayınlanan başlık sayısında, üretilen kitap sayısında ve kişi başına düşen kitap sayında düşüş görülüyor. Metin Celal bu düşüşün, yaşanan ekonomik durgunluk ve kitabın lüks olarak algılanmasından kaynaklandığını belirtiyor. Ancak bana göre, özellikle 2010 yılı Nisan ayından sonra İdefixe.com’un başlattığı projeyle birlikte beklendiği kadar olmasa da artan e-kitap satışlarının da etkisi olduğunu düşünüyorum. Yayıncıların e-kitapların satışı ve güvenliği (korsan) konusundaki tereddütleri hala devam etmesine rağmen, 2011 yılında 1314 ve 2012 yılında 2928 e-kitaba ISBN alınmış. Bu rakamlar basılı kitaplarla kıyaslandığında elbette ki devede kulak kalıyor, ancak birçok yayınevi de paralel yayıncılık adı verilen kitabın hem basılı hem de dijital olarak yayınlanmasına başlamış durumda. Şimdi rakamlar düşük e-kitap nasıl etkilemiş olabilir diye soracaksınız? Bu soruya aslına bakarsanız hiç iyi bir cevap veremeyeceğim. Şöyle ki, internetin uçsuz bucaksız sanal aleminde birçok basılı kitap gelişi güzel şekilde e-kitaba çevrilmiş durumda. Binlerce pdf dosyası paylaşım sitelerinde elden ele geziyor. Üzülerek söylemeliyim ki, basılı kitap satışları düşüyor, e -kitap satışları düşük. Fakat insanlar e-kitap okuyor. Nasıl mı?
Basılı yayınlar için korsanla mücadele çalışmaları yoğun bir titizlikle birkaç koldan yürütülüyor. Fakat yasal düzenleme ve cezai yaptırım bulunmasına rağmen, sokaklarda hala korsan kitap satışları sürüyor. Toplumumuzda ekonomik gelir düzeyi genellikle orta seviyede ve kitap fiyatları buna göre yüksek. Dolayısıyla korsan kitaba talep azalmış sayılmaz. Bu yola başvuran korsanlar (yayınlayanlar) riski göze alıp geçimini sağlamaya çalışıyor. Ekonomik yeterliliği sağlayamadığı sürece de buna devam edecek gibi görünüyor. Korsan kitaplar yayıncılık sektörüne bir hançer vurmuş durumda. Şimdi bir de “korsan e-kitaplar” ile yayıncılık sektörü ikinci darbeyi de yemiş bulunuyor. Durum acı ama gerçek bu…

Yayıncılar “biz demiştik e-kitaplar korsana teşvik ediyor” diye söylenmeye başlayabilirler, ama durun hemen celallenmeyin. Korsan e-kitapların birçoğu tıpkı basılı kitapların çoğaltılmış hali gibi. Yani DRM sistemiyle korunan satışta bulunan kitaplar değil, bunlar genellikle tarayıcıyla taranıp pdf’e çevrilmiş dosyalar…

Peki ne yapmalı? Bence hem e-kitap satışlarını arttıracak hem de “korsan e-kitaplar”a ilgiyi yok edecek tek çözüm: KDV oranlarındaki dengesizliğin giderilmesi. Tamam biliyorum çok fazla düşmeyecek belki fiyatlar! Ama yine de kargacık burgacık harfler, düzensiz sayfalar yerine standartları bulunan (epub) düzenli bir kitap okuma fikri okuyuculara cazip gelecektir.

E-kitaplar ilk duyulduğunda bir cihaz üzerinden kitap okuma fikrine büyük bir çoğunluk tepki göstermişti. Tabi bu tepkilerin yaş gruplarıyla da ilgisi oldukça fazla. Ama şimdi bakıyorum, tablet bilgisayar ve akıllı telefon kullanımının yaygınlaşmasıyla bu tepkiler azaldı. Hatta yakın çevremde bile e-kitap okuyucu alanların sayısı arttı. Neden e-kitap okuyucu alıyorsun diye sorduğumda cevap “tabletler göz yoruyor veya telefonda okumak zor”.

Uzun sözün kısası, e-kitaplar hayatımızda ve artık daha kolay nasıl okuyabiliriz diye düşünmeye başlandı bile…Şimdi tek sıkıntı kitapları korsanların elinden kurtarmak!…

Kaynaklar:

Celal, Metin “2012’de kişi başına 6.4 kitap düştü” 25 Ocak 2013 tarihli blog yazısı. http://okudugumkitaplar.blogspot.com/2013/01/2012de-kisi-basna-64-kitap-dustu.html [07/02/2013 tarihinde erişildi.]

Hızlan, Doğan “Türkiye’deki yayıncılık dünya sıralamasında 15’nci sırada” 15 Ocak 2013 tarihli Hürriyet Gazetesi. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/22362985.asp [07/02/2013 tarihinde erişildi.]

Üstün, Münir “Eski Bakan’a Teşekkür Yeni Bakan’a Mesaj” http://www.basyaybir.org/hc.aspx?id=73 [07/02/2013 tarihinde erişildi.]


E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

INSTAGRAM
Bizi Tanıyın